Xử phạt bổ sung và buộc khắc phục hậu quả

Khác với trước, ngoài mức phạt cảnh cáo và phạt tiền, Nghị định 113/CP quy định cụ thể hình thức xử phạt bổ sung và buộc phải khắc phục hậu quả đối với từng vi phạm. Chẳng hạn, trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội (BHXH), trước đây, doanh nghiệp (DN) trốn đóng BHXH hàng tỷ đồng chỉ bị xử phạt tối đa 2 triệu đồng nên nhiều DN chấp nhận bị phạt chứ không đóng BHXH cho người lao động (NLĐ). Với quy định mới, nếu chậm đóng, trốn đóng BHXH, ngoài mức phạt tối đa là 20 triệu đồng, DN vi phạm phải truy nộp và bồi hoàn thiệt hại cho NLĐ; bị phong tỏa tài khoản tối đa 30 ngày. Hết thời hạn 30 ngày, nếu DN vẫn không nộp thì người có thẩm quyền xử phạt phải yêu cầu ngân hàng- nơi DN mở tài khoản, trích khoản nợ BHXH vào tài khoản của cơ quan BHXH (Điều 18). Nếu vi phạm đến lần thứ ba thì sẽ bị kiến nghị rút giấy phép hoạt động.

Tương tự, việc ký hợp đồng sai quy định, từ chối ký kết thỏa ước, trả lương không đúng... ngoài việc bị xử phạt hành chính, đều phải khắc phục hậu quả.

Nâng mức xử phạt hành vi vi phạm

Thiết bị không được che chắn, mất an toàn,

Theo quy định cũ, mức phạt cao nhất cho một hành vi vi phạm là 10 triệu đồng nhưng cũng chỉ quy định đối với vài hành vi (vi phạm các quy định về an toàn lao động, để xảy ra tai nạn lao động chết người). Nghị định mới có đến 47 hành vi vi phạm sẽ bị xử phạt với mức từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng. Mức xử phạt đối với vi phạm trong việc trả lương thấp hơn lương tối thiểu hoặc bằng lương tối thiểu đối với lao động đã qua đào tạo; vi phạm quy định về thời giờ làm việc, nghỉ ngơi; trả phụ trội làm thêm, làm đêm không đúng quy định... cũng được nâng lên từ 5 đến 7 lần.

Định lượng hành vi khi xử phạt

Nghị định 113/CP quy định nhiều khung phạt đối với một hành vi vi phạm nhưng có tính chất, mức độ khác nhau. Phổ biến là từ 4 đến 5 cấp độ phạt: Thấp nhất là mức phạt khi vi phạm với từ một người đến 10 NLĐ; cao nhất là vi phạm đối với từ 500 người trở lên. Chẳng hạn, khi vi phạm quy định về ngày nghỉ hằng tuần với từ một người đến 10 người, chỉ bị phạt tối đa 2 triệu đồng; nhưng khi vi phạm đối với từ 100 người trở lên, có thể bị phạt đến 15 triệu đồng...

Ông Mai Đức Chính, Phó Chủ tịch LĐLĐ TP Hồ Chí Minh, nhìn nhận: Trước đây, Nghị định 38/CP chỉ nói chung chung nên rất khó. Thí dụ, hành vi không ký hợp đồng lao động sẽ bị phạt 400.000 đồng; mức phạt này “đánh đồng” trường hợp vi phạm đối với một người và 1.000 người! Nghị định 113/CP có định lượng như vậy sẽ dễ xử phạt hơn.

Xử phạt vi phạm đối với hoạt động CĐ

Đây là nội dung hoàn toàn mới. Nghị định 113/CP có riêng một điều khoản xử phạt hành vi “vi phạm những quy định về tổ chức, hoạt động công đoàn (CĐ)”. Mức xử phạt cao nhất là 10 triệu đồng cùng biện pháp khắc phục hậu quả. Các hành vi: Không bảo đảm phương tiện làm việc cần thiết cho CĐ; không bố trí thời gian cho người làm công tác CĐ hoạt động; phân biệt đối xử vì lý do NLĐ thành lập, gia nhập, hoạt động CĐ; dùng biện pháp kinh tế hoặc thủ đoạn khác để can thiệp vào tổ chức và hoạt động CĐ; sa thải, đơn phương chấm dứt HĐLĐ với cán bộ CĐ mà không có sự thỏa thuận của ban chấp hành CĐ cơ sở... sẽ bị phạt từ 1 triệu đồng đến 3 triệu đồng.

Riêng hành vi cản trở việc thành lập CĐ hoặc cản trở hoạt động CĐ sẽ bị phạt từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng. Ngoài ra, khi DN xử lý kỷ luật lao động, ban hành nội quy lao động mà không có sự tham gia của CĐ cũng sẽ bị xử phạt.

Đình công bất hợp pháp bị phạt 500.000 đồng

Đối với NLĐ, Nghị định 113/CP cũng có những mức phạt khá nghiêm khắc: Nếu không tuân thủ quy định về an toàn- vệ sinh lao động; không sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân (nón, găng tay, kính, khẩu trang, giày, quần áo...) thì bị phạt từ 100.000 đồng đến 500.000 đồng. Mức phạt cảnh cáo hoặc phạt từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng đối với mỗi NLĐ có hành vi tham gia đình công sau khi có quyết định của Thủ tướng về việc tạm hoãn đình công; hoặc tham gia những cuộc đình công bất hợp pháp.

Ngoài việc xử phạt hành chính, NLĐ còn phải bồi thường thiệt hại cho DN. Đối với người kích động, ép buộc người khác đình công sẽ bị phạt từ 10 triệu đồng đến 15 triệu đồng.

Phạm Hồng Vân

Báo Người lao động